Ken je de belangrijkste termen en de basisprincipes van regenjastechnologie al, dan kun je in dit artikel gericht doorklikken naar de jas die je droog houdt en die binnen je budget past.
Wat de prijs betreft: bij de grote merken betaal je voor de ontwikkeling, het testen en uiteindelijk de prestaties van de stoffen in de jas die je koopt. Een regenjas van topkwaliteit kan enkele honderden euro kosten, dus je vooraf informeren is een slimme zet.
De belangrijkste termen
Waterdicht tegenover waterbestendig
We noemen een jas waterdicht als ze voldoende weerstand biedt om hevige slagregen buiten te houden. Merken zijn het niet eens over de testnormen, maar je mag erop vertrouwen dat elke jas die een groot merk waterdicht noemt, bestand is tegen een serieuze regenbui.
Waterdicht en ademend
Dit type regenjas houdt de regen van je huid terwijl het zweet naar de buitenkant wordt afgevoerd. Plan je een activiteit waarbij je flink zult zweten, dan heb je dit nodig. Zowel neerslag als transpiratie kunnen je kledij onder de jas doorweken, en dat wil je altijd vermijden.
Waterafstotend
Dit is een jas die korte tijd lichte regen aankan. Windstoppers en vederlichte jassen hebben vaak een waterafstotende coating. Blijft het regenen, dan is deze kleding niet opgewassen tegen de taak.
Waterdicht en niet ademend
Denk aan een poncho voor noodgevallen. Moet je gewoon de regen buitenhouden terwijl je zit of staat, dan volstaat dit prima, en het kost relatief weinig. Maar zodra je je inspant, wordt de jas ook vanbinnen snel nat. En er is niet veel wind nodig om een poncho grotendeels nutteloos te maken.
Winddicht
Elke waterdichte jas is ook winddicht. Dat is logisch: een barriere die slagregen tegenhoudt, houdt ook de wind tegen die de regen voortdrijft. Er bestaan ook jassen met winddichte technologie, meestal een laminaat, die enkel als waterbestendig gelden.
Windbestendig
In wezen hetzelfde als een waterbestendige jas, maar vaak een ultralicht kledingstuk dat makkelijk in een klein zakje past. Gemaakt voor korte tochten en optimistische weersvoorspellingen, en niet voor een volwaardige storm.
Drie in een jassen
Een stap verder dan een regenjas: dit ontwerp combineert een regenjas met een fleece vanbinnen. Die binnenlaag rits je meestal in de regenjas, zodat je beide delen ook apart kunt dragen.
Soorten shells
Hoewel het woord shell vaak door elkaar wordt gebruikt met het woord jas, kan het ook slaan op broeken, parka's en poncho's. Het gaat meer over de samenstelling van de stof dan over de stijl van het kledingstuk. Deze soorten kennen helpt je bij je keuze.
Hardshell
Dit is een andere term voor waterdichte en ademende kleding. De materialen van de meeste hardshells zijn stijver dan die van softshells, al worden er steeds soepelere versies ontwikkeld. Hardshells zijn niet geisoleerd, dus je warmte komt van de basislaag en de middenlaag eronder.
Softshell
De klassieke versie combineert een isolerende laag met een waterbestendige shell. De bedoeling is dat een enkel kledingstuk zowel als middenlaag als buitenlaag dienstdoet. Het verschil met een hardshell is meer ademend vermogen in ruil voor minder bescherming tegen regen en wind. Doordat de ontwerpen blijven evolueren, is de categorie wat vaag geworden. Veel softshells zijn bovendien erg flexibel, iets wat bij een hardshell zeldzamer is.
Hybride shell
Deze term dekt verschillende constructies. Bij een combinatie van softshell en hardshell zitten de meer waterdichte en winddichte stoffen aan de voor- en bovenkant, terwijl de meer ademende, flexibele stoffen aan de zijkanten, de achterkant en onder de mouwen zitten. Je vindt ook traditionele softshells of hardshells met een steviger stof op de plekken die het meest slijten.
Geisoleerde shell
Meestal gevuld met dons of synthetische vulling om warmte vast te houden in de winter. Heeft de jas een waterdichte en ademende stof, dan krijg je een hoger beschermingsniveau. De naden moeten wel afgedicht zijn om ze volledig waterdicht te kunnen noemen.
Wat is ademend vermogen?
Het ademend vermogen van een waterdichte, ademende regenjas is de spelbreker. Niemand wil buiten rondlopen in een draagbare sauna. De sleutel om dat te vermijden is de overdracht van waterdamp.
Zweetdamp verlaat je buitenlaag deels doordat de warme, vochtige lucht binnenin wordt aangetrokken door de koudere, drogere lucht buiten. Hoe efficient dat proces verloopt, bepaalt mee hoe droog of klam je je voelt. Die efficientie verbeteren is al decennialang het aandachtspunt van outdoormerken.
Je hoort allerlei concurrerende claims over prestaties, wat vooral betekent dat de bekende namen niet langer je enige garantie zijn op een droge wandeling in de regen.
De jassen van vandaag ademen inderdaad veel beter dan hun voorgangers, al bestaat er geen universele testnorm of onafhankelijk certificeringsorgaan dat die prestaties meet.
Sommige merken werken met een lage luchtdoorlatendheid, de wetenschappelijke term voor klassiek ademend vermogen. Ze gebruiken daar andere terminologie voor, maar claimen doorgaans dat het ademend vermogen beter of sneller is. Het nadeel is dat directe luchtuitwisseling ook warme lucht doorlaat. Deze jassen vragen dus een warmere isolatielaag dan een traditionele waterdichte, ademende shell.
Waterdichte en ademende technologie
Het belangrijkste onderdeel van de stof van je regenjas is een coating of membraan dat de regen tegenhoudt en tegelijk zweetdamp laat ontsnappen. Omdat zo'n membraan relatief kwetsbaar is, wordt het op een beschermende stof gelijmd tot een laminaat. Vrijwel alle regenjassen zijn gemaakt met een laminaat of een coating, en de exacte materialen daarin lopen sterk uiteen.
Duurzaam waterafstotend, de DWR laag
De meeste bovenkleding, inclusief alle waterdichte en ademende regenjassen, heeft een duurzaam waterafstotende afwerking, kortweg DWR. Is de buitenstof waterafstotend, dan parelt neerslag letterlijk op en rolt ze eraf.
Het onderhoud van die DWR laag wordt na aankoop vaak vergeten, maar is cruciaal als je wil dat je jas zijn werk blijft doen. Slijt de DWR, dan wordt de buitenstof nat. Het onderliggende membraan houdt het water nog steeds buiten, maar de doorweekte bovenstof vertraagt de afvoer van zweetdamp. De klamme voering kan zelfs aan je huid kleven, waardoor het lijkt alsof je jas lekt.
De milieuvriendelijkere DWR afwerkingen van vandaag slijten sneller dan de oudere producten. Een DWR behandeling regelmatig opnieuw aanbrengen hoort dus bij het onderhoud van je regenjas. Zodra de regen niet meer parelt, of zodra een nat oppervlak je koude plekken bezorgt, is het tijd voor een nieuwe behandeling.
De lagen van een regenjas
Ter bescherming wordt het membraan of de coating van een regenjas tussen extra lagen gestopt. Een buitenlaag is bestand tegen schuren en stoot de regen af, terwijl een binnenlaag beschermt tegen lichaamsvetten en slijtage aan de binnenkant.
Er zijn drie constructies: twee lagen, tweeenhalve laag en drie lagen.
De stilste
Het membraan of de coating wordt aangebracht op een buitenste stof en vormt daarmee een geheel. Daarbinnen hangt een losse voering die het membraan beschermt. Omdat deze constructie stiller is, ze ritselt minder terwijl je stapt, gaat de voorkeur ernaar uit voor regenjassen in de stad en op reis. Je vindt dit ontwerp doorgaans in jassen uit het middensegment.
De lichtste
Hier kan het woord lichtste verwarrend zijn. Net als bij de andere constructies vormt een lichte maar stevige buitenstof de eerste laag. De tweede laag is een polyurethaanlaminaat of coating aan de binnenkant daarvan. Ten slotte komt daar een beschermende print overheen, de halve laag.
Deze ontwerpen halen meestal niet het ademend vermogen of de duurzaamheid van andere jassen, maar ze zijn lichter en betaalbaarder. Sommige dragers vinden ze klam aanvoelen. Een jas met een dry touch print, die voorkomt dat de stof aan je huid kleeft, maakt daar het verschil.
De meest robuuste
Hier worden geen coatings gebruikt, alleen een membraan dat strak ingeklemd zit tussen een stevige bovenstof en een voering. Drielaagse jassen zijn doorgaans het duurzaamst en het meest ademend, en worden gebruikt voor de zwaarste omstandigheden. Ze zijn ook duurder.
Omdat zo'n constructie veel naden vraagt, moet een echte regenjas volledig getapete naden hebben om waterdicht te zijn. Alle waterdichte jassen worden zo gemaakt, dus daar hoef je bij je aankoop niet apart op te letten.
Ga er wel niet van uit dat een jas volledig waterdicht is louter omdat er naadtape in de capuchon en de schouders zit. Dat is gangbaar bij jassen die enkel waterbestendig zijn. Omgekeerd wijst het ontbreken van naadtape bij een softshell niet op slechte kwaliteit: daar wordt het gewoon niet gebruikt, omdat het complexiteit toevoegt die voor dat gebruik niet nodig is.
Waar je verder op let
Ritsen
Van de opening vooraan tot de zakken en de ritsen onder de oksels: de meeste jassen zitten vol ritsen. Om te vermijden dat water erdoor sijpelt, heb je een rubberen coating of een stormflap nodig. Gecoate ritsen, ook gelamineerde ritsen genoemd, lopen wat stroever. Ze hebben ook een afscherming nodig aan het uiteinde van de ritsbaan. Ritsen maken je jas merkbaar zwaarder, dus in ultralichte regenjassen vind je er weinig.
De capuchon
De meeste capuchons hebben een rand en verstelmogelijkheden aan de zijkanten en achteraan om de opening bij te stellen. Jassen zonder die verstelling zijn bedoeld voor gewoon dagelijks gebruik. Een capuchon van een outdoorjas is doorgaans groot genoeg om er een klimhelm onder te dragen.
Ventilatieopeningen
Omdat zelfs de meest ademende regenjas het bij zware inspanning kan begeven, heeft bijna elke outdoorjas ritsen onder de armen. Sommige jassen gaan verder en hebben borstzakken met een gaasvoering die als extra ventilatie dienstdoen.
Verstelmogelijkheden
Naast de verstelling van de capuchon hebben jassen vaak een trekkoord aan de onderkant, en langere modellen soms ook in de taille. De meeste technische regenjassen hebben verstelbare polssluitingen. Met al die aanpassingen sluit je de jas strak af, zodat regen, wind en kou niet binnensluipen. Je kunt ze ook losser zetten om de ventilatie te verbeteren.
Zakken
Zakken verhogen de prijs van een jas, zeker als ze waterdicht zijn. Sommige jassen hebben er zoveel dat je haast je rugzak vergeet. Andere hebben handzakken die hoger zitten dan de heupband van je rugzak, zodat je er nog bij kunt terwijl je die draagt.
Inpakbaarheid
Een ultralichte, dunne stof maakt een jas altijd makkelijker in te pakken. Sommige jassen gaan verder en hebben een zak die tegelijk als opbergzakje dienstdoet. Heeft een jas die functie of een eigen opbergzak, dan heet ze inpakbaar.
Zelf rol ik mijn jas altijd op naar de capuchon toe en vouw ik die capuchon over het rolletje. Dat werkt perfect en past veel makkelijker in je rugzak.
Twee kanttekeningen uit de praktijk
We hebben door de jaren heen veel jassen getest tijdens tochten door valleien en beklimmingen in de bergen. Verschillende locaties en situaties vragen verschillende materialen. Een tweelaagse regenjas kan scheuren bij het bergbeklimmen, en dan is een drielaagse beter omdat ze steviger is. Bij ons in de kast hangt een hele reeks jassen, afhankelijk van de activiteit.
Draag je urenlang een zware rugzak in de regen, dan kan er lekkage ontstaan op de plek waar de schouderbanden zitten. Dat probleem hadden we zelfs met een paar gecertificeerde jassen: de druk en de wrijving duwen de waterdruppels door de ademende stof, en uiteindelijk wordt je T-shirt nat. We zijn geen grote fan van poncho's, maar ga je wandelen in een erg natte streek, dan kan een grote poncho die ook je rugzak bedekt nuttig zijn. Veel wind en slagregen houdt die dan weer niet tegen.