Tijdens winterse avonturen komt het bouwen van een sneeuwhol of iglo geregeld ter sprake. In noodsituaties staan ze bekend als de laatste schuilplaats tegen een koude winternacht. Maar kan een sneeuwhol ook dienstdoen als gewone tent? Het korte antwoord is ja, op voorwaarde dat je een tot twee uur uittrekt om er een te bouwen.
Veilig op winteravontuur
Een sneeuwgrot is geen vervanging voor je uitrusting. Op avontuur gaan in winterse omstandigheden kan gevaarlijk zijn en vraagt zorgvuldige planning en ervaring. Gebruik deze beschrijving niet als vervanging voor een hut of tent. We raden het gebruik van sneeuwholen af, tenzij je onder toezicht staat van ervaren gidsen.
De verschillende soorten sneeuwgrotten
In geval van nood zijn er drie situaties om uit te kiezen:
- Helling met voldoende sneeuw: het hol, oftewel de grot
- Vlak gebied met voldoende sneeuw: de tunnel
- Onvoldoende sneeuw: de heuvel
Als basiskamp
Hier geven we prioriteit aan comfort en aan ruimte om te leven. Voor deze constructie heb je voldoende sneeuwdiepte nodig en het bouwen kost meer energie. Het resultaat is wel een aangenaam verblijf. Het startpunt is een tunnel of een geul.
De iglo
Kies deze optie wanneer je met ijs of harde sneeuw moet werken en graven geen optie is, of gewoon voor het plezier, want een iglo ziet er prachtig uit. Deze vorm heeft wel de steilste leercurve.
Het comfort van een sneeuwgrot
Wanneer je aan een sneeuwhol denkt, zijn warmte en comfort niet de eerste dingen die in je opkomen. Toch is dat precies wat een sneeuwhol biedt.
Sneeuw is een uitstekende isolator, waardoor je nacht erg rustig verloopt. Een goed gebouwd sneeuwhol is minstens zo warm als een tent en kan zelfs te warm worden.
Hoe maak je je sneeuwgrot comfortabel?
Warme lucht stijgt op en verwarmt de sneeuw aan het plafond, waardoor die smelt en druppels vormt. Die druppels kunnen je volledig doorweken. Dat voorkom je eenvoudig door een glad plafond te maken en een ventilatieopening te voorzien.
Onze ervaring leert dat slaap en voeding bepalend zijn voor de kwaliteit van je ervaring. Om goed te slapen wil je s nachts niet van je matje glijden of een bobbel eronder moeten ontwijken. Zorg dat je over je volledige lichaamslengte horizontaal kunt liggen. Een sneeuwhol kan het comfort van een tent snel overtreffen.
Om je comfortzone geleidelijk te vergroten, kun je beginnen met een halfopen sneeuwhol bij goed weer, of met een hol dat je afdekt met je pulk in plaats van met sneeuw. Het is niet aan te raden om als eerste ervaring meteen met je hoofd twee meter onder de sneeuw te gaan liggen.
De koudste lucht is zwaar en zakt naar het laagste punt in je omgeving. Zorg er daarom voor dat je bed niet op dat laagste punt ligt. Door een koudeval te maken, geef je die koude lucht een plek om te bezinken.
Dat is letterlijk een kuil bij de ingang van je schuilplaats. Luxe maak je zelf. Je zult versteld staan van wat je bereikt met doorzettingsvermogen en logisch nadenken. Voorzie bijvoorbeeld wat extra ruimte om te liggen: in het begin onderschat je makkelijk hoeveel plaats je matje en slaapzak innemen. Hetzelfde geldt voor een vlakke ondergrond, waar nauwkeurig werken loont.
De sterkte van sneeuw doorheen de dag
Deze informatie mag niet gebruikt worden voor de beoordeling van lawinerisico of andere gevaren.
Zowel natte als droge sneeuw wordt harder naarmate het kouder wordt. Je werkt met sneeuw op het moment dat ze het warmst en dus het zwakst is. Naarmate de nacht vordert, wordt je constructie steeds sterker.
Onze eigen ervaring
In onze zoektocht naar de limieten van sneeuwholen is het ons een keer gelukt om er een te laten instorten. Dat gebeurde bij een dak van amper 5 tot 10 centimeter dik over een breedte van 1,2 meter. Bij die dikte weegt de sneeuw zo weinig dat je nauwelijks merkt dat er iets gebeurt, en plots sta je buiten. De instorting vond plaats terwijl we het dak dunner maakten door sneeuw van het plafond weg te schrapen.
Met een minimale dakdikte van 20 centimeter en uitsluitend ronde vormen kunnen we altijd met sneeuwschoenen op het dak staan. s Ochtends, na een nacht in een sneeuwhol, vinden we het vaak een leuke uitdaging om op het dak te springen en zo de sterkte te testen.
Een sneeuwgrot bouwen
Een locatie kiezen
In een besneeuwd landschap ligt op sommige plaatsen meer sneeuw, terwijl er elders obstakels zitten of juist te weinig sneeuw ligt. Gebruik een sonde of een lange, dunne stok om de beste plek te bepalen. Zo meet je de sneeuwdiepte en spoor je rotsen, jonge boompjes of andere obstakels op. Dat voorkomt dat je begint te graven waar onvoldoende ruimte is voor je constructie.
Graven
Het belangrijkste is dat je je zweet onder controle houdt. Wissel dus regelmatig af tussen graven en rusten: de ene persoon graaft terwijl de andere recupereert. Op die manier duurt het ongeveer twee uur om een schuilplaats voor twee personen te bouwen.
Probeer te werken in blokken die je uit het hol kunt gooien. Wie buiten staat, kan die blokken opstapelen of aan de kant schuiven.
Blokken snijden
Om een dak voor je tunnel te maken, je ingang te verkleinen of een structuur te bouwen, gebruik je blokken sneeuw of ijs. Zoek een goede verhouding tussen dikte, breedte en lengte. Ongeveer 10 bij 40 bij 60 centimeter is ideaal om vlot te hanteren. Wat mogelijk is hangt uiteraard af van het type sneeuw.
Ventilatieopening
Zorg eerst voor een gladde afwerking, zodat er geen druppels ontstaan op ruwe oppervlakken. Maak daarna een gat naar buiten om de warme lucht bovenaan te laten ontsnappen. Doe je dat niet, dan word je gegarandeerd nat in de loop van de nacht.
Bij een dun dak volstaat een tak of wandelstok om dat gat te maken. Is de hardheid of dikte van je dak een probleem, dan kun je een pot kokend water als boor gebruiken. Giet het kokende water op de plek waar je het gat wil. Gemiddeld gaat een liter kokend water door ongeveer een meter sneeuw. Zorg er wel voor dat er niemand onder de schuilplaats zit en dat niemand met het kokende water in aanraking komt.
Instortingen voorkomen
Hou je dak minstens 20 centimeter dik en gebruik ronde vormen voor de muren en het plafond. Na zonsondergang koelt de omgeving snel af, waardoor je sneeuwhol veiliger wordt. Volg dus altijd het principe van minimale dakdikte en een ronde constructie om instortingsgevaar te vermijden.
Daag jezelf uit in de wildernis van het hoge noorden: bouw je eigen sneeuwhol, ervaar de stilte van eindeloze sneeuwvelden en begin aan een onvergetelijk winteravontuur.